Długofalowy wolontariat - konsultacje dokumentu

Sesję otworzył Kamil Bobek z Departamentu Pożytku Publicznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Zaprezentował on genezę pomysłu, główne założenia i tło powstania dokumentu, zachęcił do zgłaszania komentarzy i uwag do dokumentu zarówno podczas sesji – jak i pisemnie w późniejszym terminie. W skład pracującego nad dokumentem wchodzą: Magdalena Arczewska, Grzegorz Całek, Ewa Gliwicka, Filip Pazderski, Wojciech Rustecki.

Dokument składa się z następujących części:

1)      Wprowadzenie;

2)      Zagadnienia definicyjne;

3)      Wizja;

4)      Diagnoza;

5)      Szczegółowy opis celów operacyjnych, priorytetów, kierunków działań i działań;

6)      Rekomendacje.

Celem strategicznym Długofalowej polityce rozwoju wolontariatu w Polsce jest wzmocnienie wolontariatu jako formy aktywności obywatelskiej, prowadzącej do rozwoju społeczno-gospodarczego Polski.

W kolejnym kroku poszczególne cele operacyjne zawarte w dokumencie omówili obecni na spotkaniu paneliści: Magdalena Arczewska (Rozwój kultury wolontariatu), Grzegorz Całek (Wzmacnianie organizatorów wolontariatu) i Wojciech Rustecki (Wzmacnianie polityk publicznych ukierunkowanych na rozwój wolontariatu).

W drugiej części spotkania obecni goście wzięli udział w dyskusji. Poruszono szereg istotnych kwestii dotyczących przyszłości wolontariatu, jego rozwoju, w tym:

1) Problem uregulowań prawnych wolontariatu:

- zgodzono się w kwestii, że nie należy dążyć do „przeregulowania” zapisów prawnych dot. wolontariatu, gdyż może to zaszkodzić jednostkowym inicjatywom wolontariackim;

2) Wolontariat „przymusowy” w szkole:

- w czasie dyskusji pojawiły się głosy, aby wprowadzić obowiązek przepracowywania określonego czasu jako wolontariusz na wzór np. rozwiązań amerykańskich. Pozwolić to może na upowszechnienie wiedzy o wolontariacie wśród obywateli, aby zapewnić maksymalną dobrowolność należy pozostawiać uczniom swobodę wyboru działań, których chcą się podjąć;

- członkowie Zespołu sceptycznie wypowiedzieli się na temat wprowadzenia tego rodzaju przymusu, gdyż, ich zdaniem, mimo szlachetnych celów stojących za tym pomysłem, wolontariat powinien pozostać działalnością dobrowolną, podejmowaną z własnej woli;

- otworzyło to wątek dyskusji poświeconej motywacji do działalności wolontariackiej, głównie tej wynikającej z potrzeby serca. Członkowie zaznaczyli, że niezbędne są różnorodne instrumenty zachęcające do wolontariatu, które muszą odwoływać się do różnych motywacji (np. wewnętrzna, punkty, prestiż, potrzeby towarzyskie, załatwienie konkretnych spraw itp.).

3) Wolontariat w procesie edukacji:

- uwzględnienie wolontariatu w nowej podstawie programowej oraz w Krajowych Ramach Kwalifikacji w procesie awansu zawodowego nauczycieli, wprowadzenie wolontariatu jako elementu programu nauczania w szkołach wyższych, gdzie kształcą się przyszli nauczyciele;

- padła propozycja, aby na edukację obywatelską, w tym działalność wolontariacką przeznaczać ostatnie dwa tygodnie roku szkolnego, kiedy uczniowie są już po klasyfikacji

- zachęcanie do bliskiej współpracy szkół z organizacjami zrzeszającymi wolontariuszy oraz motywowanie nauczycieli, aby sami byli wolontariuszami i mogli przekazywać swoje doświadczenia uczniom;

4) Utworzenie ogólnopolskiego ciała zrzeszającego osoby zajmujące się tematyką wolontariatu, którzy spotykaliby się cyklicznie (np. co 2 miesiące) i omawiali główne problemy oraz wypracowali rozwiązania zmierzające do promocji wolontariatu;

5) Wolontariat długoterminowy:

- dyskusja na temat rozwoju programów wolontariackich. Pojawiły się wątpliwości, czy tego typu działalność (wypłata stypendium) można jeszcze uznać za prawdziwy wolontariat;

- wskazywano na ostrożność w nadmiernym skupieniu się na tematyce wolontariatu długoterminowego, aby nie zaprzepaścić akcyjności, która także jest cennym przejawem aktywności obywatelskiej;

6) Problematyka wolontariatu międzynarodowego:

- poruszano kwestię dostępności ofert, jego właściwej jakości i wartości jaką niesie dla wolontariuszy;

- problem kieszonkowego dla wolontariuszy.

7) Wolontariat pracowniczy:

- rozszerzenie zapisów w projekcie dokumentu na wolontariat poza biznesem np. wśród urzędników i pracowników organizacji pozarządowych, ale też zachęcanie do wolontariatu samych pracodawców;

8) Wykorzystanie istniejących i powstających projektów dla promocji i rozwoju wolontariatu:

- Orliki i Świetliki – propozycja wpisania zagadnień związanych z wolontariatem w programy tych instytucji;

9) Wdrażanie Długofalowej polityki rozwoju wolontariatu w Polsce:

- zwrócono uwagę, że istotne dla rozwoju wolontariatu jest aby Długofalowa polityka została zoperacjonalizowana i rzeczywiście stała się częścią polityk publicznych, stanowiąc np. załącznik powstającej Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego;

10) Implementacja założeń polityki na poziomie lokalnym:

- uwzględnienie np. w Strategiach Rozwoju Gmin, tak aby wdrażanie nie trafiło na blokady na poziomie lokalnym;

11) Problematyka ubezpieczeń wolontariuszy oraz korzystających z ich usług

- z dyskusji wynikło, że należy podejmować działania edukacyjne dot. zapisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (w tym kwestii ubezpieczeń).

więcej: Europejski Rok Wolontariatu